Masowe budownictwo wielkopłytowe w okresie PRL rozpowszechniło funkcjonowanie spółdzielni mieszkaniowych w Polsce. Spółdzielnie mieszkaniowe powstały w XIX wieku wskutek problemów mieszkaniowych okresu rewolucji przemysłowej w Europie. Są to podmioty stojące pomiędzy mieszkalnictwem społecznym a rynkowym, których forma nieustannie się zmienia.
Opisywane poniżej obecne przekształcenia w funkcjonowaniu spółdzielni wprowadzone zostały na postawie ustawy z 4 grudnia 2025 roku. Dotyczy modyfikacji istniejących rozwiązań ale także wzmacnia znaczenie członków spółdzielni. Coś, co wydaje się szczególnie interesujące to zatrzymanie przekształceń zasobu spółdzielczego w zasób własnościowy. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu należy się każdemu członkowi spółdzielni, który jest właścicielem mieszkania w danej spółdzielni. Mieszkanie spółdzielcze, które nie zostało wykupione nie podlega sprzedaży, darowiźnie ani nie można go obciążyć hipoteką. Nie ma też możliwości dziedziczenia mieszkania, jednak osoba lokatorska może starać się w spółdzielni o wykupienie lokalu na własność. Jeśli z kolei mieszkanie zostało wykupione to podlega ono dziedziczeniu tak samo jak dom czy jakakolwiek inna prywatna własność.
Warto dodać, że zmiany, które właśnie wchodzą w życie mają raczej charakter porządkujący, zapewniający funkcjonowanie tych podmiotów w (z założenia) bardziej zrównoważonych ramach prawnych.